Blog
هیستروسکوپی چیست ؟
هیستروسکوپی چیست ؟
هیستروسکوپی یک روش تشخیصی و درمانی برای بررسی داخل حفره رحم است. در این روش، وسیلهای باریک و دوربیندار به نام هیستروسکوپ از طریق واژن و دهانه رحم وارد رحم میشود و تصویر داخل رحم را روی مانیتور نمایش میدهد.
هیستروسکوپی میتواند فقط برای تشخیص یک مشکل انجام شود یا در همان زمان برای درمان بعضی مشکلات داخل رحم نیز به کار رود.
هیستروسکوپی برای چه مشکلاتی انجام میشود؟
یکی از کاربردهای مهم هیستروسکوپی، بررسی مشکلات مربوط به حفره رحم است؛ بهویژه زمانی که احتمال وجود ضایعاتی مانند پولیپ، فیبروم زیرمخاطی یا سایر اختلالات داخل رحم مطرح باشد.
بر اساس شرایط بیمار، هیستروسکوپی ممکن است برای موارد زیر مورد استفاده قرار گیرد:
- خونریزی شدید یا غیرطبیعی رحم در شرایطی که احتمال بیماری داخل حفره رحم وجود دارد
- بررسی و درمان پولیپ رحم
- بررسی و درمان برخی فیبرومهای زیرمخاطی
- بررسی چسبندگیهای داخل رحم
- نمونهبرداری هدفمند از بافت رحم در موارد لازم
- بررسی برخی علل سقط مکرر
- خارج کردن برخی اجسام یا وسایل باقیمانده داخل رحم، مانند IUD در شرایط مناسب
- بررسی برخی ناهنجاریهای حفره رحم
نوع بررسی و درمان به علت مراجعه و یافتههای بیمار بستگی دارد.
هیستروسکوپی تشخیصی و درمانی چه تفاوتی دارند؟
هیستروسکوپی تشخیصی
هدف، مشاهده مستقیم داخل رحم و بررسی علت یک مشکل است.
در این حالت پزشک میتواند شکل حفره رحم و پوشش داخلی آن را ارزیابی کند و در صورت نیاز، نمونهای از بافت برای بررسی آزمایشگاهی بردارد.
هیستروسکوپی درمانی
اگر ضایعهای مانند پولیپ یا بعضی فیبرومهای داخل حفره رحم وجود داشته باشد، گاهی میتوان درمان را از طریق همان هیستروسکوپ انجام داد.
در این شرایط، ابزارهای ظریف از طریق هیستروسکوپ وارد رحم میشوند و ضایعه موردنظر برداشته یا درمان میشود.
هیستروسکوپی چگونه انجام میشود؟
هیستروسکوپی بسته به نوع عمل میتواند در مطب، مرکز سرپایی یا بیمارستان انجام شود.
در روش سرپایی، هیستروسکوپ از مسیر واژن و دهانه رحم وارد رحم میشود. برای باز شدن حفره رحم و مشاهده بهتر، معمولاً از مایعی مانند سرم فیزیولوژی استفاده میشود.
در هیستروسکوپی درمانی یا جراحیهای پیچیدهتر، ممکن است روش انجام کار و نوع بیحسی یا بیهوشی متفاوت باشد.
آیا هیستروسکوپی نیاز به بیهوشی دارد؟
همیشه نه.
هیستروسکوپی تشخیصی سرپایی در بسیاری از موارد بدون بیهوشی عمومی انجام میشود، اما نوع بیحسی یا بیهوشی به نوع عمل، شرایط بیمار، میزان مداخله موردنیاز و انتخاب روش مناسب برای بیمار بستگی دارد.
ACOG نیز هیستروسکوپی را بهعنوان روشی معرفی میکند که میتواند در مطب یا بیمارستان انجام شود.
آیا هیستروسکوپی درد دارد؟
میزان درد در هیستروسکوپی برای همه افراد یکسان نیست.
نوع هیستروسکوپ، روش ورود آن، نیاز یا عدم نیاز به گشاد کردن دهانه رحم، انجام اقدامات درمانی و حتی اضطراب بیمار میتوانند بر تجربه درد تأثیر بگذارند.
شواهد نشان میدهد استفاده از رویکرد واژینوسکوپیک در هیستروسکوپی سرپایی میتواند درد حین انجام کار را نسبت به روش سنتی کاهش دهد. همچنین روشهای مختلف کنترل درد، از جمله بیحسی موضعی و در برخی بیماران داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، میتوانند در کاهش درد مؤثر باشند.
بنابراین «هیستروسکوپی بدون درد» عبارت دقیقی نیست؛ تجربه درد به شرایط و روش انجام آن بستگی دارد.
آیا هیستروسکوپی درد دارد؟
در زنانی که خونریزی شدید قاعدگی دارند، انتخاب بین سونوگرافی و هیستروسکوپی به شرح حال و معاینه و احتمال وجود بیماری داخل حفره رحم بستگی دارد.
اگر احتمال پولیپ، فیبروم زیرمخاطی یا بیماری آندومتر مطرح باشد، NICE انجام هیستروسکوپی سرپایی را توصیه میکند. در شرایط مناسب، امکان تشخیص و درمان در یک جلسه نیز وجود دارد.
هیستروسکوپی برای پولیپ رحم
پولیپ آندومتر یکی از ضایعاتی است که میتوان آن را با هیستروسکوپی مشاهده و در صورت نیاز از طریق هیستروسکوپی برداشت.
یکی از مزیتهای این روش آن است که پزشک ضایعه را بهصورت مستقیم مشاهده میکند و میتواند اقدام درمانی را هدفمند انجام دهد.
هیستروسکوپی برای فیبروم رحم
بعضی فیبرومهایی که به داخل حفره رحم برجسته شدهاند، بهویژه فیبرومهای زیرمخاطی، میتوانند در صورت مناسب بودن شرایط از طریق هیستروسکوپی درمان شوند.
اما همه فیبرومها با این روش قابل درمان نیستند. اندازه، محل و میزان ورود فیبروم به دیواره رحم در انتخاب روش اهمیت دارد.
هیستروسکوپی و چسبندگی داخل رحم
چسبندگی داخل رحم یا Intrauterine Adhesions میتواند پس از برخی جراحیها یا آسیبهای داخل رحم ایجاد شود.
در صورت وجود چسبندگی، هیستروسکوپی میتواند برای مشاهده حفره رحم و در موارد مناسب، آزادسازی چسبندگیها استفاده شود. درمان این بیماران ممکن است به پیگیری بعد از عمل نیز نیاز داشته باشد، زیرا احتمال تشکیل مجدد چسبندگی وجود دارد و روش پیشگیری از عود در همه شرایط قطعی و یکسان نیست.
هیستروسکوپی و چسبندگی داخل رحم
هیستروسکوپی میتواند در صورت وجود یا شک به اختلالات داخل حفره رحم در ارزیابی برخی بیماران نابارور کاربرد داشته باشد.
اما انجام هیستروسکوپی برای همه افراد نابارور بهصورت روتین ضروری نیست. شواهد نشان نمیدهند که انجام هیستروسکوپی تشخیصی در فردی که هیچ مشکل داخل رحمی ندارد، پیش از نخستین IVF لزوماً پیامدهای بارداری را بهبود میدهد. بنابراین تصمیم باید بر اساس شرایط بالینی و علت احتمالی ناباروری گرفته شود.
آیا هیستروسکوپی میتواند جایگزین سونوگرافی شود؟
خیر؛ این دو روش یکسان نیستند.
سونوگرافی یک روش تصویربرداری غیرتهاجمی است و در بسیاری از مشکلات رحم و لگن استفاده میشود. هیستروسکوپی امکان مشاهده مستقیم داخل حفره رحم را فراهم میکند و در صورت لزوم میتواند همزمان برای نمونهبرداری یا درمان برخی ضایعات استفاده شود.
انتخاب روش بررسی به سؤال بالینی و شرایط بیمار بستگی دارد.
قبل از هیستروسکوپی چه کارهایی لازم است؟
آمادگی به نوع هیستروسکوپی بستگی دارد.
پیش از انجام آن، پزشک ممکن است درباره موارد زیر سؤال کند:
- داروهای مصرفی
- حساسیتهای دارویی
- سابقه بیماری و جراحی
- احتمال بارداری
- علت انجام هیستروسکوپی
- نتایج سونوگرافی یا سایر بررسیها
در هیستروسکوپی سرپایی، دستور آمادگی با هیستروسکوپی تحت بیهوشی متفاوت است؛ بنابراین باید دستور مرکز درمانی و پزشک رعایت شود.
بعد از هیستروسکوپی چه اتفاقی میافتد؟
پس از هیستروسکوپی سرپایی، معمولاً بیمار پس از مدت کوتاهی میتواند مرکز درمانی را ترک کند.
ممکن است برای مدت کوتاهی دچار:
- گرفتگی یا درد شبیه درد قاعدگی
- لکهبینی یا خونریزی خفیف
- احساس ناراحتی در ناحیه لگن
شود.
مدت و شدت این علائم به نوع عمل و اقدام انجامشده بستگی دارد.
عوارض احتمالی هیستروسکوپی
هیستروسکوپی معمولاً روشی کمتهاجمی است، اما مانند هر اقدام پزشکی میتواند عوارض داشته باشد.
عوارض احتمالی شامل:
- درد یا گرفتگی
- خونریزی
- عفونت
- واکنشهای وازوواگال
- آسیب به دهانه رحم یا رحم
- سوراخ شدن رحم
- عوارض مربوط به مایع مورد استفاده در برخی جراحیهای هیستروسکوپیک
است.
خطر عوارض به نوع عمل و شرایط بیمار بستگی دارد.
چه زمانی بعد از هیستروسکوپی باید با پزشک تماس گرفت؟
در صورت بروز علائمی مانند:
- خونریزی شدید یا رو به افزایش
- درد شدید یا مداوم
- تب
- ترشحات غیرطبیعی یا بدبو
- احساس ناخوشی شدید
باید با پزشک یا مرکز درمانی تماس گرفت و در صورت علائم شدید، ارزیابی فوری پزشکی انجام شود.
هیستروسکوپی چقدر طول میکشد؟
مدت انجام هیستروسکوپی به نوع آن بستگی دارد.
هیستروسکوپی تشخیصی ساده معمولاً کوتاهتر از هیستروسکوپی درمانی است. اگر همزمان اقداماتی مانند برداشتن پولیپ، درمان فیبروم یا آزادسازی چسبندگی انجام شود، زمان عمل افزایش پیدا میکند.
بنابراین نمیتوان یک زمان ثابت برای همه هیستروسکوپیها تعیین کرد.
هیستروسکوپی بهتر است یا کورتاژ؟
این دو روش یکسان نیستند.
در هیستروسکوپی، پزشک میتواند حفره رحم را بهصورت مستقیم مشاهده کند و در صورت نیاز نمونهبرداری یا درمان هدفمند انجام دهد.
در برخی شرایط، روشهای سنتی برداشت بافت ممکن است هنوز مطرح باشند، اما برای بیماریهای داخل حفره رحم، استفاده از هیستروسکوپی امکان مشاهده مستقیم و درمان هدفمند را فراهم میکند. در خونریزی شدید رحم نیز NICE بر ارزیابی مناسب و استفاده از هیستروسکوپی در صورت احتمال بیماری داخل حفره رحم تأکید دارد.
جمعبندی
هیستروسکوپی روشی برای مشاهده مستقیم حفره رحم است که میتواند برای تشخیص و درمان برخی مشکلات داخل رحم استفاده شود.
پولیپ، بعضی فیبرومهای زیرمخاطی، چسبندگیهای داخل رحم و برخی اختلالات آندومتر از مهمترین مواردی هستند که ممکن است با هیستروسکوپی بررسی یا درمان شوند.
با وجود کمتهاجمی بودن، هیستروسکوپی برای همه بیماران ضروری نیست و انتخاب آن باید بر اساس علائم، یافتههای بالینی و تصویربرداری و هدف درمان انجام شود.